วิชาเศรษฐศาสตร์อธิบายพฤติกรรมของมนุษย์ ทำความเข้าใจวิธีการตัดสินใจในอดีตเพื่อทำนายการตัดสินใจในอนาคต การตัดสินใจไม่จำเป็นต้องเกี่ยวกับการซื้อ-ขายเพียงเท่านั้นถึงแม้ว่าบ่อยครั้งจะเป็นอย่างนั้นก็ตาม การเข้าใจแนวทางการประเมินคุณค่าและความเสี่ยง (Cost-Benefit Analysis)ของบุคคล และการกระทำอันเป็นผลจากการประเมินนั้น ไม่ได้มีประโยชน์สำหรับการโต้วาทีหัวข้อเศรษฐศาสตร์เพียงเท่านั้น แต่สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการโต้วาทีได้ทุกหัวข้อ

หลักทางเศรษฐศาสตร์เบื้องต้นมีดังนี้:

ส่วนต่าง (Margins)

นโยบายทางเศรษฐกิจส่วนมากไม่ส่งผลกระทบต่อคนทุกคนอย่างแท้จริงถึงแม้ว่าจะเป็นนโยบายครอบคลุมรวม (Blanket Policy) ก็ตาม การเพิ่มภาษีบุหรี่ 10% สำหรับคนทุกคนอาจไม่ทำให้คนทั้งสังคมเลิกสูบบุหรี่ แต่จะทำให้คนบางคนเลิกหรือลดบุหรี่ได้ คนกลุ่มนี้คือคนที่เห็นคุณค่าของบุหรี่มากกว่าราคาก่อนที่จะเพิ่มภาษี 10% แต่เมื่อเพิ่มแล้ว ราคากลับมากกว่าคุณค่าจึงตัดสินใจเลิก คนกลุ่มนี้คือ ส่วนต่าง (Margin)

หลายครั้งในการโต้วาที เราจะไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่านโยบายหนึ่งๆมีประสิทธิผล 100% เช่น ไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่าโทษประหารจะทำให้ไม่เกิดเหตุฆาตกรรมขึ้นเลย แต่ด้วยหลักวิเคราะห์ส่วนต่าง (Marginal Analysis) เราสามารถพิสูจน์ได้ว่าประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากนโยบายแม้เพียงเล็กน้อย ก็ดีกว่าการไม่เกิดประโยชน์ขึ้นเลยหากไม่มีนโยบาย ในกรณีโทษประหารชีวิต เราอาจพิสูจน์ได้ว่าโทษที่รุนแรงขึ้นจะทำให้คนบางคนตัดสินใจไม่เสี่ยงลงมือฆาตกรรม

ตลาด (Markets)

ตลาดคือกลไกที่จัดการทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดเพื่อตอบสนองความต้องการที่มีอยู่อย่างไม่จำกัดของมนุษย์ ตลาดเป็นสื่อกลางระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภค สิ่งที่ตลาดใช้เชื่อมคือราคา ผู้บริโภคจะพร้อมซื้อสินค้าและบริการจนกว่าคุณค่าของสินค้าจะน้อยกว่าราคา ในทางกลับกัน ผู้ผลิตจะพร้อมขายสินค้าและบริการตราบใดก็ตามที่ราคาของสินค้ายังมากกว่าคุณค่าต่อผู้ผลิต

ราคาเป็นเครื่องมือสื่อสารระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภค หากราคาต่ำไป สินค้าจะหมดอย่างรวดเร็ว หาราคาสูงไป สินค้าจะล้นตลาด เพราะราคาเริ่มสูงกว่าคุณค่าสำหรับผู้บริโภคหลายคน

ในอุดมคติ ผลลัพท์คือทุกคนได้สิ่งที่ตนต้องการ ผู้บริโภคซื้อในราคาที่ตนพึงพอใจ และผู้ผลิตก็ขายในราคาที่ตนพึงพอใจเช่นกัน อย่างไรก็ตาม ความเป็นจริงไม่ใช่อย่างนั้น..

ความล้มเหลวของตลาด (Market Failure) และการแทรกแทรงกลไกตลาด (Market Intervention)

กลไกตลาดแบบอุดมคติตั้งอยู่บนข้อสินนิษฐาน (Assumption) หลายประการ การโต้วาทีหัวข้อเศรษฐศาสตร์ส่วนมากมักเกี่ยวกับความล้มเหลวของตลาดอันเป็นผลมาจากความผิดพลาดของข้อสันนิษฐานข้อใดข้อหนึ่ง ฝ่ายหนึ่งมักต้องสนับสนุนการแทรกแทรงกลไกตลาด อีกฝ่ายหนึ่งสนับสนุนว่ากลไกตลาดสามารถแก้ไขความล้มเหลวนี้เเองได้ แทรกแทรงจะเกิดผลเสียมากกว่าผลดี

ก่อนที่จะเข้าเรื่องการแทรกแซงกลไกการตลาด เราควรทำความเข้าใจข้อสันนิษฐานของกลไกตลาดอันเป็นผลให้ตลาดล้มเหลว ข้อสันนิษฐานมี 6 ข้อหลัก ดังนี้:

1. ผู้ซื้อและผู้ขายมีจำนวนไม่จำกัด (Infinite Buyers and Sellers)
การที่ตลาดจะอยู่ในสภาพแข่งขันสมบูรณ์ จำนวนผู้ซื้อและผู้ขายในตลาดต้องมีจำนวนมาก การที่มีจำนวนผู้ซื้อหรือผู้ขายรายเดียว (Monopoly) หรือน้อยราย (Oligopoly) ทำให้กลไกของตลาดไม่สามารถทำงานได้ ตัวอย่างผู้ขายผูกขาดเช่น การไฟฟ้าเป็นผู้ผลิตไฟฟ้ารายเดียวในไทยจึงสามารถตั้งราคาไฟฟ้าเท่าไหร่ก็ได้ ตัวอย่างผู้ซื้อผูกขาดเช่นการดึงตัวนักฟุตบอล เมื่อเซ็นสัญญาแล้วผู้ว่าจ้างผูกขาดคือสโมสรฟุตบอล

กรณีผู้ซื้อหรือขายน้อยรายปัญหาจะคล้ายรายเดียวแต่ไม่รุนแรงเท่าคือ บริษัทอาจร่วมมือกันต่อหน้าหรือลับหลังเพื่อควบคุมราคาสินค้า ตัวอย่างเช่น กลุ่มประเทศโอเปก (OPEC - Organization of Petroleum Exporting Countries) ลักษณะการร่วมมือแบบนี้เรียกว่าการร่วมมือแบบคาร์เทล (Cartel) ในบางกรณีสามารถควบคุมได้ด้วยนโยบายจากภาครัฐ

2. ไม่มีผลกระทบภายนอก (No External Effects)
กลไกตลาดแบบอุดมคติมักอุปโลกน์ไปว่าการโอนถ่ายเงินและสินค้าอยู่ระหว่างฝ่ายผู้ซื้อและผู้ขายเพียงเท่านั้น ไม่ได้คำนึงถึงกระทบต่อสิ่งอื่น/ผู้อื่น (Exeternalities) ผลกระทบอาจเป็นด้านบวกหรือลบ อาจเกิดขึ้นในขั้นตอนการผลิต หรือบริโภคก็ได้ ตัวอย่างของผลกระทบด้านลบ (Negative Externalities) คือมลภาวะจากการผลิต หากโรงงานผลิตสินค้าปล่อยน้ำเสียลงแหล่งน้ำใกล้เคียงโดยไม่เสียค่าปรับหรือภาษีมลภิษ ราคา (Cost) จะตกกับสิ่งแวดล้อมและชุมชนท้องถิ่น ในตลาดเสรีที่ไม่มีภาษีค่าปรับดังกล่าวจะเกิดการบริโภคสินค้าที่ผลิตนั้นเกิน (Overconsumption) เพราะราคาทางเศรษฐกิจ (Economic Cost) ไม่สอดคล้องกับราคาทางสังคม (Social Cost)

ตัวอย่างของผลกระทบด้านบวก (Positive Externalities) คือการศึกษา นอกจากการศึกษาจะพัฒนาตัวผู้ศึกษาแล้ว สังคมที่มีการศึกษาก็เป็นสิ่งที่ดีด้วย หากผู้คนในสังคมอ่านออกเขียนได้ การกระจายข้อมูลผ่านสื่อสิ่งพิมพ์จะเป็นเรื่องง่าย ทำให้สังคมสื่อสารสะดวกจัดระบบระเบียบได้ดีขึ้น นอกจากนั้น สังคมที่มีผู้จบการศึกษาขั้นสูงจำนวนมากยังดึงดูดให้บริษัทขนาดใหญ่เข้ามาลงทุนในสังคมอีกด้วย การมองข้ามผลกระทบด้านดีทำให้เกิดการบริโภคสิ่งดีเช่นการศึกษา น้อยกว่าที่ควร

รัฐมักตอบสนองต่อผลกระทบเหล่านี้โดยการออกกฎหมายห้าม (Outlaw) บังคับ (Mandate) เรียกเก็บภาษี (Tax) หรือสงเคราะห์ (Subsidize) เพื่อทำให้ราคาทางเศรษฐกิจสอดคล้องกับราคาทางสังคมมากขึ้น อย่างไรก็ตาม นโยบายเหล่านี้ก็ยังมีข้อบกพร่องเพราะเราไม่สามารถวัดได้ว่าแท้จริงแล้วสังคมมีแรงซื้อและแรงขายเท่าใด และราคาใดเป็นราคาที่ทุกคนจะยินยอมจ่ายมากที่สุด ถึงแม้จะสามารถวัดได้ว่าสังคมต้องการการศึกษาเท่าใด หรือรับมลภาวะได้เพียงใดแล้ว เราก็ไม่อาจมั่นใจได้ว่าเงินสงเคราะห์ที่ให้เพิ่มหรือภาษีที่เก็บเพิ่มจะบรรลุเป้าหมายตามต้องการ ถึงแม้จะสามารถวัดได้ในปัจจุบัน เมื่อเวลาเปลี่ยน สถานการณ์เปลี่ยน และค่านิยมเปลี่ยนไป นโยบายที่วางไว้ก็จะด้อยประสิทธิภาพลง

อีกหนึ่งทางออกที่เป็นที่นิยมมากขึ้นในปัจจุบันคือการพึ่งกลไกตลาดเพื่อกำหนดราคาทางสังคม กล่าวคือ สิทธิที่จะสร้างและกำจัดมลพิษถูกสร้างขึ้นและจัดแจงให้องค์กรต่างๆ สิทธินี้สามารถซื้อ-ขายได้ทำให้ดุลยภาพของตลาดตรงกับดุลยภาพของสังคม ตัวอย่างสำคัญในปัจจุบันคือการเก็บ*คาร์บอนเครดิต (Carbon Credit) *ทางออกนี้มีช่องโหว่คือต้องหาวิธีการจัดแจงสิทธิให้องค์กรต่างๆอย่างเท่าเทียม

3. สินค้าสาธารณะ (Public Goods)
สินค้าสาธารณะคือสินค้าหรือบริการที่ทุกคนในสังคมได้ใช้ร่วมกัน เมื่อผู้หนึ่งผู้ใดใช้สินค้าหรือบริการนั้นแล้วก็ไม่เป็นเหตุให้ผู้อื่นไม่ได้ใช้สินค้าหรือบริการนั้น (Non-rivalrous & Non-excludable) กล่าวคือ ไม่ว่าจะมีผู้ใช้เพียงคนเดียวหรือ 1 พันคนราคาในการผลิตก็เท่ากัน ผู้บริโภคไม่สามารถกีดกันผู้บริโภคคนอื่นได้ เพราะการบริโภคของผู้บริโภคหนึ่งไม่ได้ลดปริมาณที่ผู้บริโภคจะบริโภคได้ ตัวอย่างเช่น สัญญาณดาวเทียม การป้องกันประเทศ และประภาคาร

ตัวอย่างของประภาคารสามารถอธิบายปัญหาทางกลไกตลาดที่อาจขึ้นได้ การสร้างประภาคารเป็นประโยชน์สำหรับทุกคนในท้องถิ่น หากประภาคารเปิดไฟให้คนใดคนหนึ่ง ทุกคนจะได้แสงสว่าง แปลว่าหากมีเพียงคนเดียวที่สร้างประภาคาร ทุกคนจะได้ผลประโยชน์แม้ไม่ร่วมจ่ายค่าก่อสร้าง หลักนี้ของสินค้าสาธารณะเป็นปัญหา เพราะคนขาดแรงจูงใจที่จะเป็นผู้จ่ายราคาค่าสร้าง ส่งผลให้สินค้าสาธารณะเกิดขึ้นได้ยาก หรือหากเกิดขึ้นก็มักจะด้อยคุญภาพกว่าสินค้าทั่วไป

4. โศกนาฏกรรมของสาธารณสมบัติ (Tragedy of the Commons)
สาธารณะสมบัติ (Common Goods) คือ สินค้าที่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้แต่การบริโภคของผู้บริโภคหนึ่งส่งผลต่อความสามารถในการบริโภคของผู้บริโภคอื่นๆ (Rivalous but Non-excludable) ตัวอย่างเช่น การตกปลาในน่านน้ำรวม และที่ดินการเลี้ยงปศุสัตว์สาธารณะ

ในตัวอย่างการตกปลาในน่านน้ำรวม ยิ่งตกปลามาก ทรัพยากรท้องทะเลในบริเวณยิ่งเสื่อมโทรม และหมดไปในทีสุด อย่างไรก็ตาม ทุกคนมีแรงจูงใจที่จะตกปลาให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้เพราะมีแนวคิดว่าหากตนไม่ตกก็จะมีผู้อื่นมาตกอยู่ดี จึงควรเพิ่มรายได้ของตนให้มากที่สุดก่อนที่ทรัพยากรจะหมดไป วิธีการแก้ไขมักเปิดตลาดซื้อขายสิทธิคล้ายกับเรื่องผลกระทบภายนอก (Externalities)

5. ผู้บริโภคมีข้อมูลครบถ้วน (Perfect Information)
การที่ผู้บริโภคจะตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง พวกเขาต้องข้อมูลที่ถูกต้อง ครบถ้วน และครอบคลุม อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่ครบถ้วนอย่างแท้จริงไม่จริง รัฐจึงมักเข้าแทรกแทรงเพื่อคุ้มครองประชาชนโดยการตั้งมาตรฐานสินค้าและบริการขึ้น และบังคับให้ผู้ผลิตอธิบายการทำงานและส่วนประกอบของสินค้า

อย่างไรก็ตาม บ่อยครั้งจะเกิดความอสมมาตรของข้อมูลขึ้น (Information Asymetry) คือฝ่ายหนึ่งมีข้อมูลที่สำคัญเกี่ยวกับสินค้าหรือการซื้อ-ขายสินค้ามากกว่าอีกฝ่ายหนึ่ง ตัวอย่างของความอสมมาตรทางข้อมูลมี 2 ตัวอย่างหลักคือ:

5.1 จริยวิบัติ (Moral Hazard)
จริยวิบัติเกิดขึ้นเมื่อเราพยายามป้องกันเหตุร้ายที่จะเกิดขึ้นกับผู้หนึ่งแต่กลับเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดเหตุนั้นขึ้น เช่นถ้าเรามีประกันสุขภาพที่คุ้มครองทุกอย่าง ไม่ว่าจะเกิดอุบัติเหตุหรือเป็นโรคอะไรก็ตาม เราจะระมัดระวังสุขภาพตนเองน้อยลง มีโอกาสป่วยมากขึ้น ตัวอย่างอื่นเช่นการรัดเข็มขัดนิรภัยบนรถ อาจทำให้คนคิดว่าตนเองปลอดภัยและควบคุมรถได้ดีขึ้น จึงเพิ่มความเสี่ยงการเกิดอุบัติเหตุ

5.2 การเลือกไม่พึงประสงค์ (Adverse Selection)
ในบางกรณี กลุ่มผู้บริโภคที่มีความต้องการบริโภคสินค้าและบริการหนึ่งมากที่สุด กลับเป็นผู้บริโภคอันไม่พึงประสงค์สำหรับผู้ผลิตมากที่สุด เช่นผู้ที่สนใจประกันชีวิตมากที่สุดคือผู้ป่วยและผู้สูงวัย วัยรุ่นหนุ่มสาวมักซึ่งเป็นกลุ่มผู้บริโภคที่ดีที่สุดกลับไม่สนใจเพราะพวกเข้าป่วยยากกว่า

6. ผู้บริโภคมีวิจารณญาณชั้นเลิศ (Perfect Rationality)
สมมุติฐานนี้เป็นพื้นฐานของแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์หลายประการ คนทุกคนไม่ได้มีวิจารณญานที่ดีเสมอไป หลายศึกษาวิจัยหลายชิ้นบ่งชี้ว่าคนไม่ามารถที่จะเลือกทางเลือกที่ดีที่สุด เช่น หากให้คนเลือกว่าจะรับเงิน 5000 บาทตอนนี้เลย หรือรอรับ 10000 บาทในอีกหนึ่งปีข้างหน้า คนจำนวนมากจะเลือกรับเงิน 5000 บาทเลย ถึงแม้ว่าจะถูกหักเงินไปถึงครึ่งหนึ่งเลยก็ตาม คนมักด้อยความสามารถที่จะเชื่อมโยงระหว่างความสัมพันธ์ของคุณค่าและกาลเวลา เป็นเหตุให้คนจำนวนมากยังสูบบุหรี่อยู่ คนกลุ่มนี้มักกลับมานึกเสียดายในตอนหลัง

ความบกพร่องทางวิจารณญาณของคนนี้สามารถนำมาใช้เป็นเหตุผลในการแทรกแทรงได้ เช่นรัฐบาลออกนโยบายหักรายได้ของทุกคนเพื่อออมไว้เป็นรายจ่ายยามชรา เพราะคนไม่สามารถออมเองได้

ในการโต้วาที เราควรถามตัวเองว่าการแทรกแทรงต่างๆนี้ช่วยแก้ไขปัญหาความล้มเหลวของตลาดได้หรือไม่? คุ้มค่ากับการก้าวก่ายสิทธิของผู้ผลิตและผู้บริโภคหรือไม่? และนโยบายเหล่านี้ควรถูกจำกัดหรือยกเว้นในกรณีใดบ้าง? คำถามสำคัญต่อมาคือ

การแทรกแทรงเป็นทางออกที่ดีที่สุดเสมอไปหรือไม่?

ถึงแม้ว่ากลไกของตลาดจะตั้งอยู่บนสมมติฐานหลายประการที่อาจล้มเหลวได้ทุกเมื่อ ในบางกรณี กลไกของตลาดก็สามารถแก้ไขปัญหาด้วยตัวเองโดยไม่ต้องถูกแทรกแทรง เช่นในกรณีของตลาดหางาน ซึ่งเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของความอสมมาตรของข้อมูล เป็นไปได้ยากมากที่ผู้ว่าจ้างจะวัดความสามารถของผู้สมัครแต่ละคนได้อย่างเที่ยงตรง โดยเฉพาะปัจจัยนามธรรมเช่น ความทุ่มเทและ ความพยายาม อย่างไรก็ตาม กลไกของตลาดก็ยังมีทางออกคือวุฒิการศึกษาโดยเฉพาะวุฒิการศึกษาขั้นสูง บ่อยครั้งที่เนื้อหาความรู้ที่เรียนในมหาวิทยาลัยไม่เป็นประโยชน์กับบัณฑิตเมื่อเข้าทำงาน (ยกเว้นสายอาชีพการแพทย์ และกฎหมาย) แต่ปริญญาที่บัณฑิตได้รับกับเป็นตัวบ่งชี้สำคัญสำหรับผู้ว่าจ้างถึงความรับผิดชอบ ความเฉลียวฉลาด และความทุ่มเทตั้งใจของผู้สมัคร

ถึงแม้ว่าในที่สุดกลไกตลาดจะไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้ด้วยตัวเอง การแทรกแทรงก็ยังอาจไม่ใช่ทางออก ในหลายกรณี ประสิทธิภาพของรัฐบาลถูกบั่นทอนด้วยวิ่งเต้น (Lobbying) ของบริษัทที่มีส่วนได้ส่วนเสียทำให้นโยบายที่ออกมาแทรกแทรงแก้ไขปัญหาได้ไม่ตรงจุด เช่นกรณีนโยบายลดปริมาณคาร์บอนในหลายประเทศไม่ประสบความสำเร็จเพราะรัฐบาลยกเว้นข้อบังคับให้แก่บางภาคส่วนจากการวิ่งเต้น

นอกจากกรณีที่ตลาดล้มเหลวแต่สามารถแก้ไขตัวเองได้ และกรณีที่ตลาดล้มเหลวและการแทรกแซงไม่แก้ไขปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพแล้ว ฝ่ายที่ค้านการแทรกแซงยังอาจค้านอีกได้วทา แท้จริงแล้วตลาดไม่ได้ล้มเหลว เช่นนโยบายการอุ้มบริษัทที่กำลังล้มละลาย การล้มละลายของบริษัทอาจไม่ใช่ความล้มเหลวของตลาดแต่เป็นการทำงานของกลไกตลาดที่กำจัดสิ่งที่ด้อยประสิทธิภาพ ในกรณีอย่างนี้ การแทรกแซงอาจส่งให้เกิดผลเสียมากขึ้นด้วย (จากจริยวิบัติ)

บทสรุป

การโต้วาทีเรื่องเศรษฐศาสตร์เกือบทั้งหมดเกี่ยวกับความล้มเหลวของตลาด (ซึ่งอาจมีอยู่จริงหรือไม่ก็ได้) และวิธีการตอบสนองต่อความล้มเหลวนั้น อย่างไรก็ตาม หลักทางเศรษฐศาสตร์สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้กับแทบทุกเรื่อง เพราะในทางใดทางหนึ่ง การโต้วาทีเกี่ยวกับการวิเคราะห์และคาดการณ์ว่าคนจะตอบสนองต่อสิ่งเร้าและนโยบายต่างๆอย่างไร นั่นคือหัวใจของวิชาเศรษฐาสตร์

สิทธิเป็นหลักพื้นฐานที่นิยามว่าเราสามารถทำอะไรได้บ้าง บุคคลอื่นสามารถทำอะไรเราได้บ้าง เราสามารถเรียกร้องอะไรจากรัฐได้บ้าง และรัฐสามารถทำอะไรเราได้บ้าง

ที่มาของสิทธิในแต่ละบริบทสังคมแตกต่างกัน พิจารณา4ที่มาดังนี้:

1. พระเจ้า (God)
เรามีสิทธิเพราะพระเจ้าให้เรามาหรือไม่? แล้วคนที่ไม่นับถือพระเจ้ามีสิทธิหรือไม่? ขอบเขตของสิทธิที่พระเจ้าให้คืออะไร?

2. ประโยชน์ (Utility)
เรามีสิทธิเพราะผลลัพท์ที่ดีที่สุดเกิดจากสิทธิเหล่านี้เสมอใช่หรือไม่? ถ้าสิทธิไม่มีประโยชน์สามารถเพิกถอนได้หรือไม่(เช่นการทารุณกรรมเพื่อสืบสวน)?

3. เป็นของมนุษย์โดยเนื้อแท้ (Inherent in humans)
เรามีสิทธิเพราะเรามีจิตวิญญาณ? แล้วคนที่ไม่นับถือศาสนาหล่ะ? หรือใช้เกณฑ์ความมีสติ(consciousness)และความมีเหตุผล(rationality)? แล้วทารกกับผู้พิการรุนแรงหล่ะ?

4. ทฤษฎีสัญญาประชาคม (Social Contract Theory)*
สัญญาประชาคมคือสัญญาโดยนัยระหว่าง สังคม/รัฐ กับ ผู้คน ในการแจกแจงสิทธิหน้าที่มีเนื้อหาโดยรวมคือ:
4.1 ประชาชนลดอิสรภาพและขอบเขตสิทธิของตนเพื่อผลประโยชน์ส่วนรวมและเพื่อความคุ้มครองจากรัฐ
4.2 หากประชาชนกระทำการเกินขอบเขตสิทธิของตนเข้าลุกล้ำสิทธิของผู้อื่นหรือสิทธิของรัฐ รัฐมีสิทธิลงโทษประชาชนคนนั้น

ประเภทของสิทธิ

1. สิทธิเฉื่อย (Negative/Liberty Rights)
สิทธิเหล่านี้ทุกคนพึงมีโดยไม่ต้องใช้ความช่วยเหลือสนับสนุนจากรัฐบาลให้สิทธิเกิดขึ้น หน้าที่ของรัฐคือไม่ขัดขวางสิทธิ และไม่ให้ผู้อื่นเข้าขัดขวางสิทธิโดยใช้กฎหมาย เช่นสิทธิที่จะไม่ถูกทารุณกรรม (Freedom from pain/torture)

2. สิทธิจากการปฏิบัติ (Active/Benefit Rights)
สิทธิเหล่านี้ต้องใช้ความช่วยเหลือสนับสนุนจากรัฐบาลจึงเกิดขึ้นได้ เช่นสิทธิที่จะได้รับการศึกษา (Rights to education)

3. สิทธิบุคคล (Individual Rights)
สิทธิที่สอดคล้องกับตัวบุคคลเป็นหลัก สิทธิบุคคลมักเป็นสิทธิเฉื่อยเป็นเสรีภาพในการกระทำการต่างๆของประชาชน เช่นบัญญัติว่าด้วยสิทธิพื้นฐานของพลเมือง(Bill of Rights)ของสหรัฐฯ

4. สิทธิชุมชน (Community Rights)
สิทธิที่สอดคล้องกับชุมชน และผลประโยชน์ของชุมชนโดยรวม เชื่อว่าสิทธิบุคคลบางประการอาจมีผลเสียมากกว่าผลดีหรือสำคัญน้อยกว่าผลประโยชน์ชุมชน สิทธิประเภทนี้มักเกี่ยวข้องกับสิทธิจากการปฏิบัติ เป็นที่นิยมในประเทศแถบสแกนดิเนเวีย

5. สิทธิทางกฎหมาย (Legal Rights)
สิทธิทางกฎหมายมีความเคร่งครัดกว่าสิทธิอื่นๆ หากไม่ได้สิทธิดังกล่าวสามารถเอาผิดทางกฎหมายได้ เช่นสิทธิในการมีที่อยู่ (rights to shelter)ในแอฟริกาใต้

ข้อจำกัดของสิทธิ

1. หลักภัยอันตราย (The Harm Principle)
สิทธิมีขอบเขตจำกัดอยู่ที่จุดที่เริ่มล่วงเลยสิทธิอื่นๆ เช่น A ไม่มีสิทธิต่อย B เพราะจะเป็นการล่วงเลยสิทธิการไม่ถูกทำร้ายร่างกายของ B
อย่างไรก็ตาม ปัจจุบัน ไม่มีคำจำกัดสิทธิที่ชัดเจนว่าสิทธิเริ่มล่วงเลยสิทธิอื่นๆเมื่อใด เช่นสิทธิในการใช้ยาเสพติด หากใช้แล้วทำร้ายร่างผู้อื่นจะผิดแน่ๆ แต่หากใช้แล้วอยู่เฉยๆผิดหรือไม่? ผู้ที่บอกว่าผิดจะให้เหตุว่ารัฐต้องจ่ายค่าดูแลรักษาคนเหล่านี้เมื่อสภาพร่างกายย่ำแย่ สิ้นเปลืองทรัพยากรอย่างใช่เหตุและเป็นภาระของรัฐ (Social Cost) (ใช้คำอธิบายเดียวกับกฎบังคับคาดเข็มขัดนิรภัยและหมวกกันน๊อค) เส้นที่คั่นกลางระหว่างยาเสพติด(ผิดกฎหมาย)และแอลกอฮอล(ถูกกฎหมาย)เป็นเส้นที่ไม่ชัดเจน

หลักดังกล่าวนอกจากจะใช้กับสิทธิเฉื่อย(Negative Rights)ได้แล้วยังใช้กับสิทธิจากการปฏิบัติ(Positive Rights)ได้ด้วย เช่น ภาษีกระจายรายได้ (Redistributive Tax) ซึ่งเป็นระบบภาษีที่ลดสิทธิของคนรวย (เก็บภาษีเพิ่ม)เพื่อเพิ่มสิทธิให้คนจน (ให้สวัสดิการรัฐที่ดีขึ้น)

2. หลักการยินยอมของบุคคลและการดูแลของรัฐ (Consent and Paternal State)
อีกเหตุหนึ่งที่อาจทำให้รัฐก้าวก่ายสิทธิของบุคคลได้คือเมื่อบุคคลไม่สามารถตัดสินใจ(เลือก)สิ่งที่ดีที่สุดสำหรับตัวเองได้ เช่นกฎหมายที่ห้ามเยาวชนสัก ห้ามดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล ห้ามมีเพศสัมพันธ์เป็นตัน
ช่องโหว่ของหลักนี้คือสติสัมปชัญญะและความสามารถในการตัดสินใจเป็นสิ่งที่ไม่สามารถวัดได้ คือไม่มีเกณฑ์จำกััดที่กำหนดอย่างตายตัวว่ารัฐมีสิทธิก้าวก่ายการตัดสินใจของบุคคล เพราะบุคคลไม่มีความสามารถในการตัดสินใจด้วยตนเองและอาจเป็นผลร้ายต่อตนเองในอนาคตได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่มเมื่อธรรมชาติของมนุษย์มักเห็นผลประโยชน์ระยะสั้นเป็นสำคัญและมองข้ามผลกระทบระยะยาว เช่นการสูบบุหรี่ หรือการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสู่ชั้นบรรยากาศ(เป็นผลกระทบต่อส่วนรวม collective-action problem)เป็นต้น

การหาสมดุลของสิทธิ

เมื่อสิทธิสองอย่างที่เหมือนจะมีความสำคัญเท่ากันแต่ขัดแย้งกัน เราจะเลือกให้ความสำคัญอย่างไร? หลักการตัดสินมี 2 ข้อหลักคือ

1. ลำดับชั้นของสิทธิ (Hierarchy of Rights)
ลำดับอาจแตกต่างกันในแต่ละสถานการณ์แต่โดยปกติลำดับคือ สิทธิในการมีชีวิต(Right to Life)-> สิทธิในการไม่ถูกทารุณ/ทำร้าย (Freedom from pain and suffering)-> สิทธิเสรีภาพในการกระทำสิ่งต่างๆ(Right to Autonomy)-> สิทธิรอง(Secondary Rights) เช่น ความเป็นส่วนตัว(Privacy) เสรีภาพในการพูด(Freedom of Speech) เสรีภาพในการนับถือศาสนา(Rights to Practice Religion) สิทธิในการได้รับการศึกษา(Rights to Education) เป็นต้น

2. ประโยชน์ (Utility)
สิทธิใดให้ประโยชน์สูงสุด? อย่างไรก็ตามหลักนี้อาจย้อยแย้ง ควรตอบคำถามให้ได้ว่าหากสนใจผลประโยชน์สูงสุดทำไมต้องคำนึงถึงสิทธิ

จริยธรรมเป็นเครื่องตัดสินว่าสิ่งใดถูก สิ่งใดผิด สิ่งใดควร สิ่งใดไม่ควร เป็นหลักที่นิยามคำว่า “ดี” และ “ไม่ดี”  หลักจริยธรรมไม่มีความตายตัว แตกต่างตามสังคม บุคคล และสถานการณ์

ทฤษฎีจริยศาสตร์ที่นิยมใช้ในปัจจุบันมี 2 ทฤษฎีหลักคือ

1. ทฤษฎีหน้าที่นิยม (Deontology): ทฤษฎีนี้เน้นหลักความถูกต้องของการกระทำที่เกิดขึ้น โดยไม่คำนึงถึงผลลัพท์ที่ตามมา เชื่อว่าการกระทำที่ถูกต้องเริ่มจากเจตนาที่ดี ให้ความสำคัญกับการพูดความจริงและการทำสิ่งที่ถูกต้องตามหลักการ
2. ทฤษฎีประโยชน์นิยม (Utilitarianism): ทฤษฎีนี้เน้นผลลัพท์ที่ดีที่สุด โดยไม่สนใจว่าการกระทำให้ได้ผลลัพท์ดังกล่าวจะถูกต้องตามหลักหรือไม่ เชื่อว่าผลประโยชน์ที่จับต้องได้สำคัญกว่าเจตนาการกระทำ

ตัวอย่างคลาสสิกของความขัดแย้งระหว่างแนวคิคหน้าที่นิยมและประโยชน์นิยมคือปัญหารถราง (Trolley Dilemma): รถรางขบวนหนึ่งสูญเสียการควบคุมและมุ่งหน้าสู่เส้นทางที่มีคนถูกมัดติดรางอยู่5คน คุณเป็นผู้เดียวที่สามารถสับรางรถไฟเพื่อให้รถไฟแล่นไปบนรางที่มีคนถูกมัดอยู่เพียง1คนแทนได้ คุณควรที่จะสับรางรถไฟหรือไม่?

ผู้สนับสนุนประโยชน์นิยมจะสับรางเพราะผลลัพท์การลดยอดผู้เสียชีวิตจาก5ให้เป็น1สำคัญที่สุด ในขณะที่ผู้สนับสนุนหน้าที่นิยมจะไม่สับรางเพราะหากสับราง ผู้สับรางจะเปลี่ยนจากผู้สังเกตการณ์เป็นผู้ฆ่าคนหนึ่งคนนั้นทันที การที่ตนไม่ยุ่งเกี่ยวเป็นหน้าที่ที่สำคัญกว่าผลลัพท์ว่าจะมียอดผู้เสียชีวิตกี่ราย

Black Lives Matter หรือชีวิตคนดำมีความหมาย เป็นกระแสการต่อสู้เพื่อสิทธิและความเท่าเทียมของคนผิวดำในสหรัฐฯซึ่งเริ่มขึ้นในปีค.ศ.2012เมื่อชาวอเมริกันผิวขาวจอร์จ ซิมเมอร์แมน (George Zimmerman)ยิงชาวอเมริกันผิวสีเทรย์วอน มาร์ติน (Trayvon Martin)เสียชีวิตในมลรัฐฟลอริดา ประชาชนจำนวนมากออกมาประท้วงเรียกร้องความยุติธรรมและสิทธิในการมีและใช้ชีวิตอันเท่าเทียมของคนผิวสี หลังจากปีค.ศ.2012 มีการประท้วงของกลุ่มดังกล่าวอีกเป็นครั้งคราวแต่ไม่เกิดความเปลี่ยนแปลงมากนัก เหตุการณ์ปะทุขึ้นอีกครั้งในปีค.ศ.2020ช่วงปลายเดือนพฤษภาคม

เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวของกับการประท้วงเรียกร้องสิทธิคนดำในปีค.ศ.2020 มีทั้งหมด 4 เหตุการณ์ดังนี้:

1. อาร์โมด์ อาร์เบอร์รี่ (Ahmaud Arbery)
เช้าวันที่23 กุมภาพันธ์ อาร์โมด์วิ่งออกกำลังกายในเขตชุมชนริมทะเลของมลรัฐจอร์เจีย ชายสองคนพ่อลูกตระกูลแมคไมเคล์(McMichael)เมื่อเห็นอาหมัดวิ่งผ่านหน้าบ้านตนก็คว้าปืนขึ้นรถกระบะแล้วขับตาม พ่อลูกอ้างว่าเป็นห่วงความปลอดภัยของตนและคนอื่นในชุมชนจึงขานเรียกนายอาร์โมด์มาพูดคุยด้วยแต่นายอาร์โมด์ไม่หยุดจึงยิงปืนพกใส่นายอาร์โมด์3นัดจนเขาล้มลงและเสียชีวิต ณ ที่เกิดเหตุ
ผ่านมาเป็นเวลากว่า2เดือน พ่อลูกตระกูลแมคไมเคล์ก็ยังไม่ได้ถูกส่งตัวเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม หนำซ้ำมีการปล่อยคลิปจากรถที่ขับตามหลังผู้ก่อเหตุลงสื่อต่างๆช่วงต้นเดือนพฤษภาคมส่งผลให้ประชาชนไม่พอใจ เกิดคำพูดที่ว่า “I run with Ahmaud” หรือ ฉันวิ่งกับอาร์โมด์ ขึ้น

2. เอมี่ คูปเปอร์ (Amy Cooper)
เหตุการณ์เกิดขึ้นในสวนสาธารณะเซนทรัลพาร์กเมื่อคริสเตียน ชาวอเมริกันผิวสี เตือนให้เอมมี่ ชาวอเมริกันผิวขาวใช้สายจูงสุนัขของตนเพราะเป็นกฎของสวนสาธารณะ เอมมี่ขู่คริสเตียนว่าจะโทรแจ้งตำรวจว่ากำลังถูกชายผิวสีข่มขู่คุกคามทำร้ายร่างกาย คริสเตียนโชคดีที่อัดวีดีโอไว้จึงไม่ถูกเอาผิด เมื่อนำวีดีโอลงสื่อโซเชียล ผู้คนเริ่มโกรธแค้นและหิวโหยความยุติธรรม ต่อมาเอมมี่ถูกสังคมรุมประนามและถูกไล่ออกจากงาน

3. จอร์จ ฟลอยด์ (George Floyd)
จอร์จเป็นพนักงานในร้านอาหารแห่งหนึ่ง เขาถูกสงสัยว่าใช้ธนบัตรปลอม ตำรวจจึงเข้าจับกุมเขา กดตัวเขาไว้กับพื้น และใช้เข่าทับคอเอาไว้ ผู้เห็นเหตุการณ์คนหนึ่งอัดวีดีโอบันทึกเหตุการณ์ความยาวรวม10นาที ในช่วง5นาทีแรก จอร์จร้องขอชีวิตพร้อมกับพูดว่า “I can’t breath” หรือฉันหายใจไม่ออก แต่ตำรวจก็ยังกดทับเขาจนเขาหมดสติไป ต่อมารถพยาบาลมาถึงแต่ก็ไม่ทันการณ์ จอร์จเสียชีวิตที่โรงพยาบาลในเวลาต่อมา ตำรวจทั้งสี่คนที่เข้าจับกุมถูกปลดออกจากหน้าที่ นายกรัฐมนตรีออกมาขอโทษ แต่สิ่งเหล่านั้นก็ไม่เพียงพอสำหรับชาวอเมริกันอีกต่อไป

4. การประท้วงมินนิแอโพลิส (Minneapolis Protest)
ชาวเมืองมินนิแอพโพลิสออกมาเรียกร้องความเท่าเทียมสำหรับคนผิวสี ในช่วงแรกการประท้วงเป็นไปด้วยความสงบ ต่อมามีเสียงปืนดังขึ้น ผู้ประท้วงและตำรวจเริ่มปะทะกัน การประท้วงรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ตำรวจใช้แก๊สน้ำตาและสเปรย์พริกไทย ผู้ประท้วงจำนวนมากบุกเข้าห้างสรรพสินค้า ขโมยข้าวของ ทุบกระจกรถยนต์ และเผาสิ่งต่างๆ กระแสการประท้วงลามสู่เมืองใหญ่อื่นๆเช่น นิวยอร์ก เหตุการณ์รุนแรงมากจนทหารต้องลงพื้นที่ การประท้วงครั้งนี้ไม่ได้เป็นการประท้วงเรียกร้องความยุติธรรมให้จอร์จ ฟลอยด์เพียงเท่านั้น แต่เป็นการประท้วงเรียกร้องสิทธิเสรีภาพความเท่าเทียมสำหรับชาวอเมริกันผิวสีที่ถูกกดขี่มาอย่างยาวนานทุกคน

ทฤษฎีจุดพลิกผัน (Tipping point theory)

การกลับมาของความเคลื่อนไหว #blacklivesmatter นี้นอกจากจะเตือนใจถึงความสำคัญของความเท่าเทียมและการไม่เลือกปฏิบัติแล้ว ยังเป็นตัวอย่างสำคัญที่แสดงถึงจุดพลิกผันอีกด้วย
หากสังคมเปรียบเสมือนแก้วเปล่าใบหนึ่ง เหตุการณ์ในปีค.ศ.2012คือการเติมน้ำเข้าไปครั้งแรก เห็นความแตกต่างอย่างชัดเจน ในปีต่อๆมาระดับน้ำสูงขึ้นเรื่อยๆแต่ความเปลี่ยนแปลงไม่ชัดเจนมากนัก ในปีค.ศ.2020น้ำเริ่มปรื่มแก้ว จอร์จ ฟลอยด์คือหยดสุดท้ายที่ทำให้น้ำล้นออกมา การประท้วงรุนแรงจึงปะทุขึ้นอีกครั้ง

ติดตามความเคลื่อนไหวเพิ่มเติมได้ที่เวบไซต์ Black Lives Matter

ศึกษาและสนับสนุนธุรกิจของคนผิวสีได้ที่นี่

ในระดับปัจเจกบุคคล ศาสนามีหน้าที่เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ ในระดับสังคม ศาสนาเป็นความเชื่อร่วม(common belief)ที่เสริมสร้างความเชื่อใจและสารสัมพันธ์ระหว่างผู้คน ส่งเสริมความร่วมมือทำให้สังคมเดินหน้าไปได้

ศาสนากับปัจเจกบุคคล

ศาสนานิยามวิถีชีวิตของคน กิจกรรมทางวัฒนธรรมประเพณีต่างๆล้วมขึ้นกับศาสนา ความเชื่อทางศาสนาคือสิ่งสำคัญสูงสุด ในหลายๆกรณี สำคัญกว่ากฎหมายหรือกฎสังคมเสียอีก

ศาสนามีลักษณะคล้ายกับวิทยาศาสตร์มากกว่าปรัชญา คือบอกว่าสิ่งใดเป็นสัจธรรมความจริง บอกความถูกผิดชัดเจน(factuality) แต่ไม่ได้บอกว่าสิ่งใดเป็นสิ่งที่ ”ดี” หรือ ”ควรทำ” เพราะเหตุใด

การนับถือศาสนาเป็นทางเลือก(choice)หรือไม่?

โดยเบื้องต้น การนับถือศาสนาไม่ได้เกิดจากการเลือกเพราะคนส่วนมากเกิดและเติบโตในสภาพแวดล้อมที่สั่งสอนปลูกฝังศาสนานั้นๆเลย ไม่ได้มีสิทธิเลือกเกิด

อย่างไรก็ตาม ศาสนาสามารถแปรสภาพเป็นผลของการเลือกในภายหลังได้หากผู้นั้นเลิกนับถือศาสนาเดิมหรือเปลี่ยนศาสนาที่นับถือใหม่ในภายหลัง อาจด้วยอิทธิพลและเหตุผลใดๆก็ตาม

ข้อดีของศาสนา

1. เป็นศีลธรรมยึดเหนี่ยวใจ ช่วยตัดสินว่าสื่งใดถูกสิ่งใดผิด (moral compass)
2. ส่งเสริมกิจกรรมการกุศล
3. ให้จุดมุ่งหมายในการใช้ชีวิต (sense of purpose)
4. สร้างความเป็นชุมชน (sense of community)
5. ให้ความหวังเมื่อสิ้นหวัง

ศาสนากับสังคมชุมชน

ศาสนากำหนดความผิดชอบชั่วดี(moral conscience)ของการกระทำต่างๆในสังคม ไม่ขึ้นกับหรือแปรตามความเห็นของคนหมู่มาก

ศาสนาสร้างความรู้สึกเท่าเทียมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันระหว่างกับคนในสังคม ไม่ว่าจะชาติพันธ์ุหรือฐานะใดก็เท่าเทียม สามารถช่วยเหลือเกื้อกูลกันได้ฉันญาติ

ศาสนาโยเนื้อแท้เปลี่ยนแปลงได้ยากเพราะศาสนาว่าด้วย “สัจธรรม” ซึ่งไม่เปลี่ยนแปลง เป็นจริงเสมอ ความเปลี่ยนแปลงส่วนมากมักเป็นความเปลี่ยนแปลงภายนอกเล็กน้อยทางสุนทรียะ(aesthetics)เท่านั้น แต่แก่น(core belief)คงเดิม

ในกรณีที่แก่นบางส่วนเปลี่ยน แต่ศาสนาไม่เปลี่ยนตาม จะส่งผลให้ศาสนาแตกย่อยออกเป็นนิกายต่างๆ

**ศาสนาแต่ละศาสนามีความโดดเด่นงดงามแตกต่างกัน บทความนี้กล่าวถึงศาสนาโดยรวมในทางสังคมวิทยาเท่านั้น ไม่มีจุดประสงค์ที่จะวิจารณ์แต่อย่างใด

ประเทศเวเนซูเอล่าเป็นประเทศในตอนเหนือของทวีปอเมริกาใต้ ปัจจุบัน เวเนซูเอล่าเป็นรัฐล้มเหลว (Failed state) สกุลเงินของเวเนซูเอลา คือ Bolivar fuerte (VGF) อยู่ในสภาพด้อยค่ามากจนไม่มีใครอยากได้ (hyperinflation) นับจากปีค.ศ.2016 ถึง ค.ศ.2019 ค่าเงินดังกล่าวมีอัตราเฟ้อถึง 53,798,500%

วิกฤตนี้เป็นผลจากปัญหาทางโครงสร้างของรัฐบาล มีปัจจัยขับเคลื่อน 2 ปัจจัยหลักคือด้านเศรษฐกิจและด้านการเมือง

ด้านเศรษฐกิจ

ในอดีต เวเนซูเอล่าเป็นประเทศเกษตรกรรม มีผลผลิตหลักคือกาแฟ โกโก้ และข้าวโพด

ต่อมาเวเนซูเอล่าขุดพบน้ำมันดิบ และพบว่าตนมีปริมาณน้ำมันดิบสำรองมากถึง 20% ของโลก

บริษัตสำรวจ ขุดเจาะ และกลั่นน้ำมันข้ามชาติจำนวนมากหลั่งไหลเข้ามาทำธุรกิจในประเทศทำให้ผลประโยชน์แทบไม่ตกเป็นของประชาชนท้องถิ่น

อดีตประธานาธิบดี Andrés Pérez เห็นช่องทางที่จะทำให้ประชาชนหลุดพ้นจากความยากจนจึงยึดกิจการน้ำมันต่างชาติมาเป็นสมบัติรัฐบาลและจัดตั้งบรรษัทน้ำมันแห่งชาติ (Petróleos de Venezuela) รัฐมีรายได้มหาศาลและประชาชนเริ่มมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

อย่างไรก็ตาม รายได้ของบรรษัทน้ำมันแห่งชาติไม่มั่นคง ในปีต่อมา กำไรเริ่มลดลงเพราะองค์กรด้อยประสิทธิภาพ บุคคลากรที่รับผิดชอบขาดความชี่ยวชาญและขาดเทคโนโลยีที่ทันสมัย ประจวบกับปัญหาคอรัปชั่นและการใช้เส้นสายในหมู่ผู้บริหาร

เมื่อตลาดน้ำมันโลกยังทรงตัวอยู่ได้ ผลกระทบก็ยังไม่รุนแรง แต่เมื่อตลาดน้ำมันโลกประสบปัญหา วิกฤตจึงปะทุขึ้น

ด้านการเมือง

ในช่วงปีค.ศ.1999 ถึง ค.ศ.2013 เวเนซูเอลามีประธานาธิบดีจากการเลือกตั้งคือ อูโก ชาเบซ (Hugo Chávez) เหตุที่อูโกครองอำนาจได้อย่างยาวนานเพราะใช้นโยบายประชานิยม (ระบอบชาเบซ: Chavismo) คือใช้นโยบายลดและแจกเพื่อซื้อใจประชาชน

นโยบายลดและแจก ลดภาษีมูลค่าเพิ่ม(VAT) ลดราคาน้ำมันสำเร็จรูป และลดราคาสินค้าอุปโภคบริโภคพื้นฐาน(ผ่านการอุ้มราคา) อีกทั้งยังมีนโยบายเรียนฟรี รักษาพยาบาลฟรี และไม่คิดค่าธรรมเนียมบริการใดๆของรัฐ ทั้งหมดทำผ่านการแทรกแทรงกลไกตลาดของรัฐบาล

ชาวเวเนซูเอลาเสพติดประชานิยมงอมแงม รัฐบาลพรรคเดียวของชาเบซจึงชนะการเลือกตั้งและโกงกินประเทศอย่างต่อเนื่องยาวนานถึง 14 ปี

ฝ่ายค้านซึ่งเป็นฝ่ายสังคมนิยมได้รับการสนับสนุนจากคิวบา ต้องพ่ายแพ้ฝ่ายรัฐบาลซึ่งเป็นฝ่ายเสรีประชาธิปไตยได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐฯ (สหรัฐฯจำใจสนับสนุนเพื่อต่อต้านคอมมิวนิสต์ถึงแม้ว่าบริษัทน้ำมันของตนจะโดนยึดก็ตาม)

หลังจากที่ชาเบซถึงแก่อสัญกรรมในปีค.ศ.2013 ทายาททางการเมือง นิโกลัส มาดูโร (Nicolas Maduro) ก็ขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี

ในปลายปีค.ศ.2014 ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกร่วงลงมากกว่า50% กระทบรายได้ของประเทศมาก ในขณะที่รายจ่ายยังคงเท่าเดิม ส่งผลให้เกิดวิกฤติเศรษฐกิจขึ้น สินค้าอุปโภคบริโภคที่จำเป็นขาดแคลนอย่างหนัก ประชาชนใช้ชีวิตอย่างยากลำบาก ผู้ป่วยในโรงพยาบาลขาดยาและเวชภัณฑ์ อัตราการก่ออาชญากรรมพุ่งสูงลิบ

ฝ่ายค้านได้รับเสียงสนับสนุนมากขึ้นเพิ่มความกดดันแก่รัฐบาล รัฐบาลตอบโต้โดยการกล่าวหาว่าฝ่ายค้านเป็นต้นเหตุของวิกฤตโดยร่วมมือกับสหรัฐฯเพื่อโค่นล้มรัฐบาล

เกิดการชุมนุมประท้วงโค่นล้มรัฐบาลอย่างรุนแรงขึ้นแต่มาดูโรมีทหารปกป้องเพราะให้สวัสดิการเลี้ยงดูทหารดี รัฐบาลปราบปรามประชาชนที่เห็นต่างอย่างรุนแรงส่งผลให้เวเนซูเอล่าถูกสหรัฐฯและนานาชาติคว่ำบาตรทั้งทางการทูตและการค้า

เมื่อองค์กรสหประชาชาติ (UN) ยื่นมือเข้าช่วยเหลือ รัฐบาลมาดูโรกลับปฏิเสธเนื่องจากเกรงว่าต่างชาติจะเข้าแทรกแทรงกิจการภายใน

เวเนซูเอล่าเป็นรัฐล้มเหลวจนปัจจุบัน

ในปีค.ศ.2020 ความขัดแย้งทางการเมืองยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องระหว่างประธานาธิบดีมาดูโรและผู้นำพรรคฝ่ายค้าน ฮวน กวยโด (Juan Guaidó) อย่างไรก็ตาม มาดูโรยังคงมีอำนาจที่เหนือกว่าเนื่องจากมีกองกำลังทหารส่วนมากสนับสนุน

สรุปผลกระทบจากวิกฤตเศรษฐกิจเวเนซูเอล่า

1. ประชาชนขาดแคลนสินค้าอุปโภคบริโภคพื้นฐาน
2. ผู้ป่วยไม่ได้รับการรักษาพยาบาล
3. ผู้คนจำนวนมากไม่มีไฟฟ้าและน้ำประปาใช้
4. ผู้ประท้วงหรือเห็นต่างจากรัฐบาลถูกปราบปรามอย่างรุนแรง
5. ประชากรเกือบ5ล้านคน (จาก30ล้านคน) อพยพลี้ภัยออกนอกประเทศ

ชาวโรฮิงญาคือใคร? ทำไมถึงพวกเขาถึงไม่ได้รับสิทธิจากรัฐพม่า? สภาพความเป็นอยู่ปัจจุบันของชนกลุ่มน้อยนี้เป็นอย่างไร?

ในอดีต ดินแดนซึ่งเป็นประเทศพม่าในปัจจุบันประกอบด้วยชนหลายกลุ่ม มีความหลากหลายทางศาสนา ภาษา วัฒนธรรมประเพณี และวิถีชีวิตมาก อย่างไรก็ตามชาติพันธุ์ที่ครองอำนาจทางการปกครองสูงสุดคือชาวพม่า โดยมีศาสนาหลักคือศาสนาพุทธ

ดินแดนตะวันตกสุดของพม่า คือ รัฐยะไข่ โบราณเรียกว่า รัฐอาระกัน (Arakan) ชาวรัฐอาระกันส่วนมากเป็นชาวมุสลิม รับอิทธิพลทางศาสนาและวัฒนธรรมจากบังคลาเทศ ส่วนหนึ่งเป็นบรรพบุรุษของชาวโรฮิงญา

ต่อมาในยุคล่าอาณานิคม (Colonial Era) อังกฤษยึดพม่าเป็นเมืองขึ้นจากการใช้ยุทธวิธีแบ่งแยกและปกครอง (Divide and Conquer)

ในสมัยสงครามมหาเอเชียบูรพา (Pacific War) ญี่ปุ่นรุกรานประเทศต่างๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รวมทั้งพม่า ชาวพม่าร่วมมือกับญี่ปุ่นโดยหวังว่าจะสามารถปลดแอกจากอังกฤษได้ อังกฤษตอบโต้โดยการติดอาวุธให้ชาวอาระกันและสัญญาว่าจะให้อิสรภาพเมื่อสงครามยุติ ชาวอาระกันจึงรบกับชาวพม่าและญี่ปุ่น

เมื่อคราวสงครามยุติ ถึงแม้ว่าฝ่ายญี่ปุ่นจะพ่ายแพ้ กระบวนการเคลื่อนไหวในพม่าเพื่อเรียกร้องอิสรภาพจากอังกฤษก็ยังไม่ท้อถอย เกิดการรบระหว่างกองกำลังทหารติดอาวุธของพม่าในนาม SLOC (The State Peace and Development Council) กับทหารอังกฤษ ในที่สุด พม่าก็ได้รับชัยชนะ

หลังได้เอกราช พม่ายังคงเป็นดินแดนแห่งความหลากหลายทาง รัฐทหารของพม่าให้สิทธิพลเมืองแก่ชนทุกชาติพันธุ์ ยกเว้นชาวอาระกันผู้ร่วมรบฝ่ายอังกฤษ และชาวโรฮิงญาซึ่งผสมกลมกลืนวัฒนธรรมระหว่างชาวรัฐอาระกันกับชาวบังคลาเทศ โดยถือว่าคนกลุ่มนี้เข้าเมืองอย่างผิดกฎหมาย

ตราบจนปัจจุบัน ชาวโรฮิงญายังคงไม่มีบัตรประชาชน ไม่มีสิทธิเลือกตั้ง และไม่ได้รับสิทธิใดๆ จากรัฐ ไม่ว่าจะเป็นสิทธิได้รับการศึกษา สิทธิรักษาพยาบาล สิทธิในการยกเว้นภาษีและมาตรการช่วยเหลืออื่นๆ

สถานการณ์ละเมิดสิทธิมนุษยชนที่เกิดกับชาวโรฮิงญาในรัฐยะไข่ทวีความรุนแรงและเลวร้ายขึ้น ชาวโรฮิงญาทั้งหมดยากจน มีชิวิตที่ยากลำบาก รัฐบาลพม่าพยายามผลักดันคนกลุ่มนี้ออกนอกประเทศ มีจำนวนมากลงเรือหนี แล่นเรือมาทางชายฝั่งอันดามันในภาคใต้ของไทยโดยมุ่งหวังว่าจะเดินทางต่อไปประเทศที่ 3 ซึ่งเป็นประเทศมุสลิมอย่างมาเลเซีย อินโดนีเซีย แต่ชาวโรฮิงญาจำนวนไม่น้อยกลับตกเป็นเหยื่อขบวนการค้ามนุษย์โดยเฉพาะเป็นแรงงานในภาคประมงน้ำลึก และถึงแม้จะฝ่าฟันจนถึงประเทศเป้าหมาย บางครั้งก็ไม่ได้รับการยอมรับจากประเทศเหล่านั้น

นับได้ว่าเป็นหนึ่งในปัญหาทางด้านสิทธิมนุษยชนที่รุนแรงที่สุดในโลก

อาหรับสปริง (al-Thawrat al-Arabiyyah) หรือการปฏิวัติดอกมะลิ (Jasmine Revolution) คือปรากฏการณ์ล่มสลายของผู้นำเผด็จการในกลุ่มประเทศอาหรับ และการเปลี่ยนแปลงระบบการปกครองครั้งใหญ่ของประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลาง

ปรากฏการณ์อาหรับสปริงเริ่มต้นขึ้นในปีค.ศ. 2010 ณ ประเทศตูนิเซีย (Tunisia) เมื่อพ่อค้าขายผัก-ผลไม้เร่ชื่อ มุฮัมมัด อัลบูอะซีซี (Mohamed Al-Bouazizi) ถูกตำรวจหญิงไล่ตี ด่าทอ และยึดรถเข็นไป มุฮัมมัดเป็นคนจนหาเช้ากินค่ำ เมื่อถูกเจ้าหน้าที่รัฐรังแกจึงไปร้องทุกข์กับผู้พิพากษาแต่ไม่ได้รับการเหลียวแล ความคับแค้นทำให้มุฮัมมัดเผาตัวตายกลางถนน ผู้คนถ่ายคลิปวิดีโอและแชร์ผ่านโซเชียลมีเดียออกไปทั่วทั้งภูมิภาคอาหรับ

เบน อาลิ (Ben-Ali) ผู้นำตูนิเซียในตอนนั้น ไม่ตระหนักถึงพลังแห่งโซเชียลมีเดีย เมื่อมุฮัมมัดเสียชีวิตลง ชาวตูนิเซียจำนวนมากนัดหมายผ่านโซเชียลมีเดียออกชุมนุมประท้วงใหญ่จนเบน อาลิ ต้องลี้ภัยออกนอกประเทศ

จากนั้นกระแสอาหรับสปริง ก็ลามไปสู่ประเทศใกล้เคียงซึ่งล้วนมีปัจจัยเดียวกัน คือ ผู้นำเผด็จการครองอำนาจมายาวนาน ประชาชนอยู่ในภาวะถูกกดขี่ ไม่มีสิทธิเสรีภาพ ไม่ได้รับสิทธิอันชอบธรรมซึ่งพึงมีพึงได้ในฐานะพลเมือง ทั้งสิทธิในการเข้าถึงทรัพยากรของประเทศ สิทธิในการปกครอง ฯลฯ ส่งผลให้ประชาชนในประเทศอาหรับต่างๆลุกฮือขึ้นอย่างพร้อมเพียงกันเพื่อโค่นล้มระบอบเผด็จการ

ผู้นำประเทศอียิปต์คือ ฮุสนี มุบาร็อก (Hosni Mubarak) และผู้นำเยเมนคือ อับดุลลอฮ์ ศอลิซ์ (Abdullah Saleh) มีชะตากรรมเหมือนผู้นตูนิเซีย ส่วนผู้นำลิเบียคือ มูอัมมาร์ กัดดาฟี (Muʿammar Gaddafi) มีชะตากรรมที่น่าอนาถกว่า เพราะถูกกลุ่มกบฏซึ่งได้รับการสนับสนุนจากประเทศมหาอำนาจตะวันตกสังหาร

ปัจจุบันบางประเทศเช่นซีเรีย และเยเมน ยังอยู่ในภาวะสงครามกลางเมือง หลายประเทศมีการชุมนุมประท้วงใหญ่บ้าง เล็กบ้าง มีความไม่สงบทางการเมืองมากน้อยแตกต่างกันไป แต่ทุกประเทศล้วนเกิดขบวนการเรียกร้องสิทธิเสรีภาพและการปกครองระบอบประชาธิปไตย ประท้วงให้กษัตริย์หรือผู้นำเผด็จการผู้ครองอำนาจมาอย่างยาวนานแบ่งปันผลประโยชน์จากทรัพยากรของประเทศ(โดยเฉพาะทรัพยากรน้ำมัน) อีกทั้งประชาชนในบางประเทศเรียกร้องให้รัฐบาลและผู้นำศาสนาผ่อนปรนกฎและบทบัญญัติทางศาสนาอันเข้มงวดลง

สิ่งแวดล้อมเป็นทรัพยากรสำคัญอย่างหนึ่งของทุกประเทศ สิ่งแวดล้อมที่ดีส่งผลให้ประชากรมีคุณภาพชีวิตที่ดีด้วย

แนวคิดเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมสามารถจำแนกเป็น 3 ประเภทหลักคือ

1. การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมแบบสุดโต่ง (Deep Green Ecology)
2. การพัฒนาอย่างยั่งยืน (Sustainable Development)
3. การพัฒนาเทคโนโลยีแบบสุดโต่ง (Technological Development)

แต่ละแนวคิดมีรายละเอียดดังนี้

นอกจากแนวคิดเหล่านี้แล้ว ยังมีทฤษฎีทางเศรษฐศาสตร์ที่ช่วยทำให้เคสแข็งแรงขึ้นได้

โศกนาฏกรรมของสาธารณสมบัติ (Tragedy of the commons)

สาธารณสมบัติ (Common Goods) คือสมบัติที่ไม่ได้อยู่ในครอบครองของใครแต่ทุกคนใช้ เช่น อากาศ ป่าไม้ และน้ำ

ตัวอย่างของโศกนาฏกรรมของสาธารณสมบัติ

1. ในสหราชอาณาจักร เมื่อชาวนาทุกคนใช้ทุ่งเลี้ยงสัตว์เดียวกัน ชาวนาทุกคนต่างพาวัวของตนไปเล็มหญ้าโดยหวังผลประโยชน์ส่วนตนสูงสุด ส่งผลให้ทุ่งดังกล่าวเสียหายจนไม่สามารถมีหญ้าขึ้นได้อีก
2. ในน่านน้ำสากล ชาวประมงต่างตกปลาจำนวนมากโดยไม่สนใจว่าผลเสียต่อสิ่งแวดล้อมจะเป็นอย่างไร เพราะเชื่อว่าถ้าตนไม่ตกปลา ในที่สุดแล้วคนอื่นก็จะมาตกอยู่ดี

วิธีแก้ปัญหามีหลายวิธี เช่นการยกให้สาธารณสมบัติเป็นของใครคนใดคนหนึ่ง หรือการออกกฎควบคุมการใช้ วิธีแก้แต่ละวิธีมีข้อดีข้อเสียที่แตกต่างกัน

ผลกระทบภายนอกทางลบ (Negative externalities)

ผลกระทบ(externalities)ในที่นี้หมายถึงสิ่งใดก็ตามที่ไม่ได้รวมอยู่ในขบวนการการผลิตหรือผลผลิต แต่มีส่วนเกี่ยวของ เช่น มลพิษทางอากาศ การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสู่บรรยากาศไม่มีค่าใช้จ่ายใดๆแต่ส่งผลเสียต่อสิ่งแวดล้อม ที่คนยังทำเพราะเป็นวิธีการปล่อยของเสียที่ลดต้นทุน(ไม่เสียค่ากรองอากาศ)

วิธีแก้ปัญหามีหลายวิธี เช่นการปรับ(อาจด้วยภาษี หรือด้วยแบบฟอร์มใบอนุญาต)เพื่อให้รวมค่ารักษาสิ่งแวดล้อมเข้าไปในต้นทุนการผลิต(ตัวอย่างคือ Carbon Trading) หรือจำกัดการใช้งาน

Euroscepticism คือ แนวคิดของชาวยุโรปซึ่งต่อต้านสหภาพยุโรปหรือการรวมกลุ่มชาติยุโรป

แนวคิดนี้แบ่งเป็นสองแบบ คือ แนวคิดที่ต่อต้านหลักการของสหภาพยุโรปและต้องการให้ประเทศออกจากสหภาพยุโรป (Hard euroscepticism) กับแนวคิดที่ไม่ได้ต้องการให้ประเทศออกจากสหภาพยุโรป เพียงแต่คัดค้านนโยบายของสหภาพยุโรปบางอย่างเท่านั้น (Soft euroscepticism)

สาเหตุของแนวคิดต่อต้านสหภาพยุโรปแตกต่างกันในแต่ละประเทศ แต่ส่วนใหญ่มักมีต้นตอมาจากนโยบายของสหภาพยุโรปซึ่งประเทศสมาชิกทุกประเทศต้องนำไปใช้แม้จะไม่เห็นด้วยก็ตาม เนื่องจากสหภาพยุโรปบังคับให้ประเทศที่ต้องการเป็นสมาชิกยอมรับกฏหมายและข้อตกลงทุกอย่าง (ซึ่งเรียกรวมๆ ว่า Acquis communautaire) เท่านั้น จึงจะได้รับสมาชิกภาพ

สาเหตุของแนวคิดต่อต้านสหภาพยุโรป สามารถแบ่งได้เป็นหัวข้อหลักๆ ดังนี้

ปัญหาการย้ายถิ่น และวิกฤตผู้ย้ายถิ่นในยุโรป (European Migrant Crisis)

หนึ่งในปัจจัยหลักที่ทำให้แนวคิดต่อต้านสหภาพยุโรปกลับมาเป็นที่นิยมอีกครั้งในช่วงหลายปีที่ผ่านมาคือ ผู้ย้ายถิ่นจากประเทศมุสลิมในตะวันออกกลางและแอฟริกาซึ่งเพิ่มสูงขึ้นมากตั้งแต่ปีค.ศ. 2015 (พ.ศ. 2558) ผู้ย้ายถื่นเหล่านี้มีทั้งกลุ่มที่กำลังลี้ภัยจากสงคราม โดยเฉพาะสงครามในซีเรีย และผู้ที่อพยพเพื่อแสวงหาโอกาสทางเศรษฐกิจ ประชาชนในประเทศยุโรปหลายคนไม่พอใจในยอดผู้ย้ายถิ่นที่พุ่งสูงขึ้น ประชาชนบางคนในประเทศที่ร่ำรวย เช่น สหราชอาณาจักรและฝรั่งเศส ส่วนใหญ่ไม่พอใจเพราะไม่ต้องการผู้เข้าเมืองอย่างผิดกฏหมาย หรือกลัวชาวมุสลิม ส่วนประชาชนในประเทศที่เป็นทางเข้าหลักของผู้ย้ายถิ่น เช่น กรีซ ไม่พอใจเพราะตนต้องเสียทรัพยากรมากกว่าประเทศอื่นมากเนื่องจากกฏดับลิน (Dublin regulation) ของสหภาพยุโรป ซึ่งให้ประเทศสหภาพยุโรปประเทศแรกที่ผู้ย้ายถิ่นเดินทางเข้าไปรับผิดชอบผู้ย้ายถิ่นนั้น

ผลกระทบ ผู้คนส่วนใหญ่เห็นว่าการย้ายถิ่นเป็นปัญหาใหญ่ในสหภาพยุโรป พรรคประชานิยมฝ่ายขวา ซึ่งล้วนต่อต้านการย้ายถิ่นและสหภาพยุโรป เช่นพรรคอิสรภาพสหราชอาณาจักร (UK Independence Party; UKIP) พรรคแนวร่วมแห่งชาติ (National Front; FN) ในฝรั่งเศส และพรรคทางเลือกเพื่อเยอรมนี (Alternative for Germany; AfD) ได้รับคะแนนเสียงมากขึ้น แต่ก็ยังไม่พอที่จะเรืองอำนาจ อย่างไรก็ตาม ปัญหาการย้ายถิ่นก็ได้เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้ประชาชนสหราชอาณาจักรลงประชามติออกจากสหภาพยุโรป (Brexit)

หลายๆครั้งในการโต้วาที ผู้โต้วาทีเองมักพบปัญหาในการคิดหาเนื้อหา (Matter) ที่จะพูด หลักการพื้นฐานจึงเปรียบเสมือนกับแนวความคิดหรือตรรกะที่ผู้โต้วาทีสามารถนำไปปรับและประยุกต์ใช้ในการสร้างเคสของรูปแบบการโต้วาทีต่างๆ และ เห็นข้อโต้แย้งหลักๆ (Main Clashes) ที่จะพบเจอในการโต้วาทีรอบนั้นๆ

สิ่งที่สำคัญของหลักการพื้นฐานเหล่านี้ไม่ได้อยู่ที่การจดจำชื่อของหลักการหรือที่มา แต่เป็นความเข้าใจในตรรกะและเนื้อหาของตัวหลักการ เพื่อให้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ในการโต้วาทีต่างๆ ถ้าหากโต้วาทีไปถึงจุดหนึ่ง ผู้โต้วาทีจะพบว่าหลักการเหล่านี้จะคงเดิมและซ้ำๆ

กระบวนการยุติธรรม (Criminal Justice System) คือ ทุกๆขั้นตอนและกระบวนการบังคับใช้กฎหมาย ตั้งแต่ การจับกุมผู้ต้องหา การทำงานของเจ้าหน้าที่ตำรวจ การขึ้นศาล ไปจนถึงการพิพากษา และ การลงโทษ โดยทั่วไปการโต้วาทีที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการยุติธรรม  จะมีข้อขัดแย้ง (Clash) หลักที่เป็นหัวใจสำคัญ ระหว่าง บทลงโทษที่รุนแรง (Harsh Punishment) กับ การบำบัดนักโทษให้สามารถกลับไปอยู่ในสังคมได้ดังเดิม (Rehabilitation) ตัวอย่างของหัวข้อการโต้วาทีที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ โทษประหารชีวิต (Death penalty / Capital Punishment) การจำคุกตลอดชีวิต (Mandatory Sentencing) และอื่นๆ

หลักๆแล้ว กระบวนการยุติธรรมจะมีเป้าหมายสำคัญสี่เป้าหมาย ได้แก่

1. ลงโทษผู้กระทำผิด (Punishment / Retribution)
2. ป้องกันสังคมจากอาชญากรรม (Protection)
3. ป้องปรามการกระทำผิด (Deterrence)
4. บำบัดนักโทษ (Rehabilitation)

นอกจากจะทำความรู้จักกับเป้าหมายเหล่านี้แล้ว ผู้โต้วาทีควรเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสี่เป้าหมายด้วย ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด คือ ความสัมพันธ์ระหว่าง การลงโทษผู้กระทำผิด (Punishment) กับ การบำบัดนักโทษ (Rehabilitation) นั่นคือ ยิ่งเรามีบทลงโทษที่รุนแรงเท่าไหร่ เราก็จะบำบัดนักโทษให้กลับเข้าไปในสังคมได้ยากขึ้นเท่านั้น ไม่ว่านักโทษเหล่านั้นสมควรที่จะถูกลงโทษมากเพียงใด สิ่งที่เราต้องพึงตระหนัก คือ นักโทษส่วนใหญ่จะต้องกลับไปเป็นส่วนหนึ่งของสังคม ณ เวลาใดหนึ่งเวลาหนึ่ง ฉะนั้น ทุกคนในสังคมจึงมีภาระร่วมกัน คือ สนับสนุนกระบวนการยุติธรรมเพื่อให้นักโทษเหล่านี้ออกจากเรือนจำในสภาพที่ดีกว่าที่พวกเขาเข้าไป

เราควรพิจารณาเป้าหมาย 4 เป้าหมายสำคัญของกระบวนการยุติธรรมให้เป็นเหมือนปัจจัยที่แข่งขันกัน เมื่อใดก็ตามที่เราเพิ่มระดับความสำคัญให้กับเป้าหมายใดเป้าหมายหนึ่ง เราจะลดระดับความสำคัญของอีกเป้าหมายหนึ่งไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เช่น กรณีของการจำคุกตลอดชีวิต (หรือ เป็นระยะเวลานาน) กับ กรณีของการจำคุกในระยะเวลาปานกลาง

หากพิจารณากรณีของการจำคุกตลอดชีวิต หรือเป็นระยะเวลานาน จะสังเกตได้ว่าบทลงโทษ (Punishment) และการป้องกันสังคมจากอาชญากรรม (Protection) จะสูงเนื่องด้วยเราจองจำผู้กระทำผิดไว้ แต่การบำบัดนักโทษ (Rehabiliation) จะต่ำมากเพราะทั้งตัวนักโทษและรัฐขาดแรงจูงใจในการบำบัดนักโทษเหล่านี้ให้กลับเข้าไปสู่สังคมได้ การป้องปรามการกระทำผิด (Deterence) อยู่ในระดับปานกลาง สิ่งที่ต้องพึงตระหนักเกี่ยวกับการป้องปรามการกระทำผิด คือ ระดับของเป้าหมายนี้จะต่ำกว่าที่เราคิดเสมอเพราะผู้กระทำความผิดส่วนมากไม่ได้คิดว่าตนจะถูกจับ จึงไม่มีสถิติใดที่แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างการบังคับใช้โทษประหารชีวิตและการลดลงของการกระทำผิดที่เกี่ยวข้อง

ในอีกกรณีหนึ่งพิจารณาถึงการจำคุกในระยะปานกลาง (ประมาณ 10 ปี) เราจะเห็นได้ว่าระดับของบทลงโทษ (Punishment) ลดลง แต่การป้องกันสังคมจากอาชญากรรม (Protection) ลดลงเพียงเล็กน้อยเท่านั้น เหตุมาจากการเพิ่มขึ้นที่ค่อนข้างมากของการบำบัดนักโทษ (Rehabilitation) ที่ลดจำนวนการกระทำผิดซ้ำ (Re-offence or Recidivism) ลง การป้องปรามการกระทำผิด (Deterence) ลดลงเล็กน้อยจากเดิม ถึงอย่างไรก็ยังไม่มีสถิติหรืองานวิชาการใดที่แสดงถึงความสัมพันธ์กันระหว่างการเพิ่มระยะเวลาการจองจำและการเพิ่มขึ้นของระดับการป้องปรามการกระทำผิด

ในสังคมปัจจุบัน เรามักได้ยินวลีที่เกี่ยวข้องกับการบังคับใช้บทลงโทษที่รุนแรงให้กับอาชญากร ไม่ว่าจะเป็นการสนับสนุนการประหารชีวิต การกล่าวว่าอาชญากรเหล่านี้สิ้นสิทธิหรือเสรีภาพ หรือ ที่ว่าบทลงโทษที่รุนแรงจะทำให้นักโทษกลัว และ ป้องปรามการกระทำผิด ถึงแม้ว่าข้อความเหล่านี้จะไม่ได้ผิด แต่ก็ไม่ได้เป็นความจริงเสียทีเดียว  ข้อเท็จจริงที่สำคัญเกี่ยวกับสังคมประชาธิปไตย คือ ผู้คนไม่มีทางสูญเสียสิทธิทั้งหมด แม้แต่อาชญากรที่กระทำผิดยังมีสิทธิ์ที่จะยื่นคำร้องต่อศาล สิทธิที่จะขึ้นศาลด้วยความยุติธรรม และการมีผู้แทนในชั้นศาล สิทธิที่จะปราศจากการทรมาน และอื่นๆ กระนั้นแล้วอาชญากรเหล่านี้จะต้องสูญเสียสิทธิเสรีภาพบางประการ เช่น สูญเสียเสรีภาพในการปราศัย (Freedom of Speech) สิทธิในการลงคะแนนเสียง (Voting Right) เสรีภาพในการเคลื่อนที่ (Freedom of Movement) และอื่นๆ ฉะนั้นแล้วปัญหาที่แท้จริง คือ การหาสมดุลระหว่างการริดรอนกับการคงไว้ในสิทธิและเสรีภาพของนักโทษเหล่านี้

ก่อนที่จะสร้างเคสสนับสนุนบทลงโทษที่รุนแรง (Harsh Punishment) ผู้โต้วาทีควรทำความเข้าใจกับหลักการสัญญาประชาคมของฌอง ชาร์ค รุสโซ (Social Contract by Jean Jacques Rousseau)  สัญญาประชาคมเป็นทฤษฎีว่าด้วยที่มาของสิทธิ (Rights) ด้วยหลักการของสัญญาประชาคมแล้ว สิทธิคือผลจากสัญญา (Contract) ระหว่างประชาชน (Citizen) และรัฐ (State/Government) ที่ประชาชนยอมรับที่จะสละสิทธิบางประการเพื่อให้อำนาจรัฐในการร่างและบังคับใช้กฎหมาย หากปราศจากรัฐสังคมจะตกอยู่ในรูปแบบอนาธิปไตย (Anarchy) นั่นคือปราศจากกฎหมาย ประชาชนทุกคนมีเสรีภาพเต็มไม่มีข้อยกเว้นใดๆ แต่อันตรายของอนาธิปไตยคือ ผู้คนสามารถกระทำความผิดโดยปราศจากบทลงโทษใดๆ สัญญาประชาคมจึงเป็นแนวความคิดที่อยู่เบื้องหลังการมีอยู่ของรัฐเพื่อการป้องกันโดยรวม (Mutual Protection) ของสังคม

ในการสร้างเคสสนับสนุนบทลงโทษที่รุนแรงผู้โต้วาทีจะมีภาระที่ต้องพิสูจน์ (Burden of Proofs) สองภาระหลักๆ

1. ความจำเป็นและระดับของปัญหาที่รุนแรง (Neccessity and Dire Needs)
2. บทลงโทษที่รุนแรงนั้นเหมาะสมและสัมพันธ์กับอาชญากรรม ( Appropriate and Proportionate )

ผู้โต้วาทีควรหลีกเลี่ยงที่จะไม่สนใจข้อเท็จจริงที่ว่าอาชญากรรมในระดับรุนแรงกำลังลดลง หรือ บอกว่าปัญหาอาชญากรรมกำลังเพิ่มขึ้นและรุนแรงมากขึ้น เพราะอีกฝ่ายสามารถนำเสนอข้อเท็จจริงขึ้นมาได้ ฉะนั้นวิธีการที่ดีกว่าคือการพูดถึงปัญหาของอาชญากรรมนั้นๆในมุมมองของสาธารณชน (Public Perception) ถึงแม้ว่าอัตราการก่ออาชญากรรมจะน้อย แต่มุมมองของคนทั่วไปในสังคมกับตรงกันข้าม นอกจากนี้ยังมีมุมมองที่แพร่หลายว่าบทลงโทษนั้นอ่อนโยนกับอาชญากรเกินไป หรือแม้แต่ผู้พิพากษามีความคิดและมุมมองที่ไม่ตรงกับสังคมทั่วไป

ผู้โต้วาทีต้องอธิบายว่าสาเหตุที่มุมมองดังกล่าวไม่ผิด และ มิได้สนับสนุนการยกระดับการศึกษา เพราะเป็นเรื่องยากที่จะกลับไปให้การศึกษากับคนทั้งสังคม หรือหากทำได้ก็จะใช้ระยะเวลามาก หากมองกลับไปที่สัญญาประชาคม รัฐมีหน้าที่ที่จะทำให้ประชาชนรู้สึกปลอดภัย ฉะนั้นแล้วความรู้สึกหรือมุมมองจึงมีความสำคัญเทียบเท่ากับข้อเท็จจริง หากไม่รู้สึกประชาชนปลอดภัย ประชนก็จะแสดงออกเช่นเดียวกับหากสถานการณ์ไม่ปลอดภัยจริงๆ อาจก่อให้เกิดอาชญากรรมที่รุนแรงมากขึ้น หรือ การย้ายออกของผู้คนทั่วไปทำให้ที่แห่งนั้นกลายเป็นสลัม เพิ่มการเกิดอาชญากรรมและลดสภาพความเป็นอยู่

เช่นเดียวกับกระบวนการยุติธรรม ประชาชนควรรู้สึกถึงความยุติธรรมเช่นเดียวกับความยุติธรรมนั้นจริงๆ หากผู้คนสูญเสียความมั่นใจในกระบวนการยุติธรรม ประชาชนจะรู้สึกไม่ปลอดภัย ทำให้สูญเสียสิทธิและเสรีภาพเช่นข้างต้น

จึงสรุปได้ว่าหน้าที่ของฝ่ายที่สนับสนุนบทลงโทษที่รุนแรงคือการพิสูจน์ให้เห็นว่าบทลงโทษที่รุนแรงนี้ ทำให้คนรู้สึกปลอดภัย และ เพิ่มความมั่นใจของผู้คนในกระบวนการยุติธรรม

ในทางกลับกันหากต้องการสร้างเคสที่สนับสนุนการบำบัดอาชญากรให้สามารถกลับเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของสังคมได้ ผู้โต้วาทีจะต้องเตรียมและนำเสนอข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสถานการณ์ปัจจุบัน

1. อัตราการเกิดอาชญากรรมกำลังลดลงในหลายประเทศทั่วโลกโดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศที่พัฒนาแล้ว ฉะนั้นปัญหาจึงอยู่ที่มุมมองและความคิดมากกว่าความเป็นจริง
2. บทลงโทษอาชญากรในปัจจุบันไม่ได้อ่อนโยนและไม่ได้อ่อนโยนลง มีจำนวนนักโทษเพิ่มมากขึ้น เพราะแม้แต่การกระทำผิดที่ไม่รุนแรงก็สามารถทำให้ถูกจองจำได้ เช่นการเมาแล้วขับ มุมมองที่ว่าอาชญากรที่กระทำความผิดร้ายแรงสามารถหลุดพ้นความผิดได้โดยง่ายก็ขัดกับข้อเท็จจริงเช่นกัน ฆาตกรเกือบทั้งหมดต้องติดคุกเป็นระยะเวลานาน
3. มุมมองที่ว่าผู้พิพากษาตัดสินไปในแนวทางที่ไม่ตรงกับความต้องการของสังคมก็ไม่เป็นความจริงอีกเช่นกัน สาเหตุที่เป็นเช่นนั้นเพราะสื่อจำนวนมากมิได้รายงานข้อมูลทั้งหมด แต่กลับให้ความสำคัญกับ ข้อมูลที่ดึงดูดความสนใจได้ดี
4. การพิสูจน์ให้เห็นถึงประสิทธิภาพและข้อดีของการบำบัดนักโทษ การบำบัดนักโทษสามารถลดอัตราการกระทำผิดซ้ำ ลดจำนวนอาชญากรรมลง และลดค่าใช้จ่ายของรัฐบาลในการจองจำตัวอาชญากร ในทุกๆปีมีผู้คนที่ออกจากเรือนจำเป็นจำนวนมาก คนในสังคมจึงมีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับ การขั้นตอนของกระบวนการยุติธรรมที่ทำให้นักโทษที่ออกมาจากเรือนจำในสภาพที่ดีกว่าตอนที่พวกเขาเข้าไป
5. เน้นย้ำความสำคัญของกระบวนการทางศาล แสดงให้เห็นว่าผู้พิพากษาหรือผู้เกี่ยวข้องกับกระบวนการยุติธรรมนั้นมีความพร้อมและความสามารถในการพิพากษ์บทลงโทษที่ยุติธรรมและสมควรต่ออาชญากรรมนั้นๆ

บทที่แล้วได้กล่าวถึงการสร้างประเด็นผ่านการหาความขัดแย้งของตัวการ (Actors)
ในบทนี้เราจะมาดูโครงสร้างและวิธีการนำเสนอประเด็นโดยละเอียด ประกอบไปด้วย 5 ส่วน ได้แก่

1. นำเสนอชื่อของประเด็น
2. นำเสนอบริบทและปัญหาที่พบในสถานการณ์ปัจจุบัน
3. นำเสนอการเปลี่ยนแปลง หรือ หลักการของการเปลี่ยนแปลง
4. นำเสนอผลลัพธ์ของการเปลี่ยนแปลง หรือ หลักการ
5. เชื่อมโยงประเด็นที่ได้กล่าวมากับการโต้วาทีรอบนั้นๆ

นำเสนอชื่อของประเด็น (Name and Labelling)

ประเด็นมีความสำคัญอย่างมากในการพิจารณาผลของกรรมการในการโต้วาที ดังนั้น ชื่อและลำดับที่ผู้โต้วาทีมอบให้กับประเด็นต่างๆในขั้นตอนแรกของการนำเสนอประเด็นนั้นมีความสำคัญอย่างมาก
ผู้โต้วาทีมีหน้าที่ทำให้กรรมการเข้าใจและจดจำประเด็นให้ได้ ชื่อของประเด็นจึงควรมีคำศัพท์ที่เฉพาะเจาะจง ชัดเจน มีความยาวอยู่ระหว่าง 5-8 คำ เพื่อให้จดจำได้ง่าย และ อยู่ในรูปของข้อกล่าวอ้างไปยังข้อสรุป (premise to conclusion) นอกจากนี้ชื่อของประเด็นควรจะครอบคลุมและเป็นหัวใจของประเด็นนั้นๆ ทำให้กรรมการหรือผู้ฟังควรเข้าใจประเด็นอย่างคร่าวๆ ได้ เพียงแค่มองดูชื่อของประเด็นนั้นๆ

ระวัง! ประโยชน์หรือโทษเพียงอย่างเดียวไม่จัดเป็นประเด็นที่สมบูรณ์ แต่เป็นเพียงแค่ส่วนหนึ่งของประเด็นเท่านั้น

นอกจากชื่อของประเด็นแล้ว ลำดับที่ผู้โต้วาทีมอบให้กับประเด็นก็สำคัญไม่แพ้กัน โดยทั่วไปเมื่อมีหลายประเด็น ผู้โต้วาทีมักใช้ตัวเลขกำกับประเด็น เช่น ประเด็นที่หนึ่ง ประเด็นที่สอง เป็นต้น

ระวัง! หากใช้ตัวเลขใดกำกับประเด็นหนึ่งก็ควรนับต่อไปเรื่อยๆ ไม่ควรใช้ตัวเลขเดิมซ้ำ เพื่อป้องกันความสับสนที่อาจเกิดขึ้น

นำเสนอบริบทและปัญหาในสถานการณ์ปัจจุบัน (Explain the context and Status Quo)

หลังจากนำเสนอชื่อของประเด็นแล้ว ขั้นตอนต่อไป คือ การอธิบายสถานการณ์ปัจจุบัน (status quo) ผ่านการบรรยายคุณสมบัติของตัวการ (Actors) ที่เกี่ยวข้องกับประเด็นที่เราจะนำเสนอ ผู้โต้วาทีควรเลือกคุณสมบัติและบรรยายคุณสมบัติของตัวการในรูปแบบที่ลำเอียงเข้าข้างฝ่ายตนเอง (Biased Characterization) เพื่อให้เป็นประโยชน์ต่อประเด็นที่ต้องการจะนำเสนอ อย่างไรก็ตามผู้โต้วาทีไม่ต้องกล่าวสิ่งที่เคยได้กล่าวไปแล้วในการอธิบายสถานการณ์ปัจจุบันช่วงต้น แต่ควรให้ความสำคัญกับรายละเอียดหรือองค์ประกอบของปัญหา ในขณะที่บรรยายคุณสมบัติของตัวการนั้นก็ค่อยๆ ชี้ให้ผู้ฟังเห็นถึงปัญหาที่มีอยู่

นำเสนอการเปลี่ยนแปลง หรือ หลักการเบื้องหลังการเปลี่ยนแปลง (State the Change or Principle)

ภายหลังจากการชี้ให้เห็นถึงปัญหาที่มีอยู่ ผู้โต้วาทีจึงจะนำเสนอการเปลี่ยนแปลง (ข้อกล่าวอ้าง) ที่ได้กล่าวไปแล้วในชื่อของประเด็น หรือ หลักการที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงนั้นๆ ที่จะเป็นตัวเชื่อมตรรกะระว่างปัญหากับผลลัพธ์ที่เราต้องการนำเสนอ

นำเสนอผลลัพธ์ (Benefits and Harm if no Change)

ต่อมาผู้โต้วาทีจึงจะนำเสนอผลลัพธ์ที่เป็นผลจากการการเปลี่ยนแปลง แบ่งเป็นสองส่วน ได้แก่ ประโยชน์จากการเปลี่ยนแปลง และ โทษหากไม่มีการเปลี่ยนแปลง ผู้โต้วาทีควรยกตัวอย่างประกอบเพื่อให้เห็นภาพของผลลัพธ์ที่ชัดเจน

ระวัง! หากไม่มีผลลัพธ์ประเด็นจะปราศจากความสำคัญ (impact)

เชื่อมโยงกับการโต้วาทีรอบนั้นๆ (Link back to the debate)

ในขั้นตอนสุดท้ายของการนำเสนอประเด็นคือการเชื่อมโยงประเด็นให้เข้ากับญัตติและภาพรวมของการโต้วาทีรอบนั้นๆ ผ่านการสรุปในรูปแบบย้อนกลับจากขั้นตอนที่ 4 ไปยังขั้นตอนที่ 1 นอกจากนี้ผู้โต้วาทีควรจะกล่าวถึงเหตุที่ประเด็นนี้มีส่วนสำคัญในการทำให้ชนะการโต้วาทีในรอบนั้น

การโต้สาระวาทีที่เป็นภาษาอังกฤษคืออะไร? แตกต่างจากการโต้วาทีวาทศิลป์อย่างไร?

การโต้วาที (Debate) มักจะเป็นที่คุ้นเคยและรู้จักในวงการการศึกษาไทยในลักษณะวาทศิลป์ หรือการต่อสู้ในเชิงลีลาสำนวนภาษา อย่างไรก็ตาม การโต้สาระวาทีภาษาอังกฤษ มีความแตกต่างจากการโต้วาทีหลายๆคนที่คุ้นเคยอย่างสิ้นเชิง การโต้สาระวาทีภาษาอังกฤษจะเป็นการอภิปรายหัวข้อหรือประเด็นใดๆ ที่มีความขัดแย้ง ในแต่รอบของการโต้สาระวาทีจะแบ่งผู้พูดออกเป็น 2 ฝ่าย คือ ฝ่ายรัฐบาล หรือ ฝ่ายเสนอ (Government / Proposition) กับ ฝ่ายค้าน (Opposition) ผู้พูดทั้ง 2 ฝ่าย จะมีหน้าที่พูดโน้มน้าว ให้คณะกรรมการตัดสิน และ ผู้ฟัง เห็นด้วย หรือ ไม่เห็นด้วย กับหัวข้อประเด็นของการอภิปราย คณะกรรมการจะใช้เหตุผล และตรรกะ เป็นเกณฑ์หลักในการตัดสิน

หัวใจที่สำคัญของการโต้วาทีในรูปแบบหนึ่ง คือ การค้นหาปัญหาจากญัตติที่สามารถมีได้มากกว่าหนึ่งปัญหา และไม่จำเป็นต้องเหมือนกันของฝ่ายค้านและฝ่ายเสนอ จากนั้นจึงพิสูจน์ให้ได้ว่ามีปัญหา แล้วสนับสนุนวิธีการแก้ปัญหาตามที่ญัตติได้กำหนดไว้ หรือหากญัตติไม่ได้ระบุวิธีการแก้ปัญหาไว้ ก็สามารถนำเสนอมาตรการที่ชัดเจนในการแก้ไขปัญหา (Model / Mechanism) แต่ก็มีการโต้วาทีในรูปแบบอื่นๆ เช่น ในญัตติที่เน้นหลักการ ที่ให้ผู้โต้วาทีพิสูจน์ว่าสิ่งที่ปรากฏในญัตตินั้นถูกต้องหรือไม่ โดยที่ไม่จำเป็นต้องนำเสนอหรือพิสูจน์วิธีการแก้ไขปัญหาใดๆ

ประเด็น หรือ ที่เรียกกันในภาษาอังกฤษว่า Arguments นั้นเป็นเพียงแค่รูปแบบของการสร้างโครงสร้างที่ซับซ้อนและน่าเชื่อถือให้กับเหตุผล ที่จะมาสนับสนุนข้อกล่าวอ้าง (Proposition) ที่สนับสนุนปัญหาที่ฝ่ายนั้นๆได้นำเสนอไปให้มีความสำคัญและควรได้รับการตระหนักและแก้ไขอย่างเร่งด่วน รวมไปถึงสนับสนุนมาตรการที่ได้นำเสนอมาว่าจะสามารถแก้ปัญหาที่ฝ่ายนั้นๆได้นำเสนอไว้ในตอนต้นได้อย่างแท้จริง

ในการที่จะชนะการโต้วาทีแต่ละรอบได้นั้น ผู้พูดในแต่ละฝ่ายต้องพิสูจน์ให้ได้ว่าสิ่งที่ปรากฏในญัตตินั้นควรหรือไม่ สำหรับญัตติที่ไม่ต้องแก้ไขปัญหา หรือ หากเป็นญัตติที่ต้องแก้ไขปัญหา ฝ่ายรัฐบาลก็ต้องพิสูจน์ให้ได้ว่ามีปัญหาอยู่จริงที่ต้องได้รับการแก้ไขตามที่ได้กล่าวมา หรือ หากเป็นฝ่ายค้านก็อาจมีหน้าที่ในการพิสูจน์ให้ได้ว่าไม่มีปัญหาตามที่ฝ่ายรัฐบาลได้แจงไว้ หากทั้งสองฝ่ายนำเสนอปัญหาที่ไม่เหมือนกัน แต่ละฝ่ายต้องพิสูจน์ให้กรรมการเห็นว่าปัญหาของฝ่ายนั้นๆมีความสำคัญและมีผลกระทบที่รุนแรงมากกว่าอีกฝ่าย หรือ อาจจะพิสูจน์ว่าทำไมปัญหาของอีกฝ่ายถูกรวมอยู่ในส่วนหนึ่งของฝ่ายตน รวมไปถึงภาระที่จะต้องพิสูจน์ให้เห็นว่าวิธีการแก้ปัญหาของฝ่ายตนนั้นสามารถแก้ไขปัญหาได้จริง และ เป็นวิธีแก้ไขปัญหาที่ดีกว่าที่อีกฝ่ายนำเสนอมา อาจทำโดยการพิสูจน์ไปถึงว่าทำไมวิธีการแก้ปัญหาของฝ่ายเรานั้นยังสามารถแก้ไขปัญหาที่อีกฝ่ายนำเสนอมาได้ด้วย

ด้วยเหตุนี่เอง ญัตติ ที่มักพบในการโต้สาระวาทีมักเป็นญัตติที่เป็นที่ถกเถียงและเป็นประเด็นร้อนแรงในสังคม เช่น โทษประหารชีวิตการห้ามการสูบบุหรี่ การสวมใส่ชุดนักเรียน เป็นต้น ในระดับที่สูงขึ้น การโต้วาทีจะเกี่ยวของกับเนื้อหาในสังคมศาสตร์สาขาต่างๆ ทั้ง รัฐศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ สังคมวิทยา ศาสนา ปรัชญา แต่ก็สามารถคาบเกี่ยวกับความรู้ของวิทยาศาสตร์ หรือ ความรู้ในศาสตร์อื่นๆได้ด้วยเช่นกัน ฉะนั้นนักโต้วาทีที่ดีควรมีความเข้าใจในหัวข้อเหล่านี้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังควรเป็นคนที่หมั่นติดตามข่าวสาร และ มีตรรกะความคิด คิดอย่างเป็นระบบและเป็นเหตุผล และมีทักษะการคิดวิพากย์ (Critical Thinking) ในประเด็นที่ได้พบเจอ

จะได้อะไรจากการโต้วาที?

นี่เป็นอีกหนึ่งคำถามที่มักพบในผู้หัดเริ่มโต้วาที และคำตอบที่ได้ก็มักจะแตกต่างออกไป แต่สิ่งที่พบบ่อยครั้งในหลายๆคำตอบ คือ ความสามารถในการพูดอภิปรายแต่หน้าผู้คน และ การใช้ภาษาเพื่อโน้มน้าวใจผู้อื่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาษาที่สองอย่างภาษาอังกฤษ นอกจากนี้ผู้โต้วาทียังได้ฝึกความคิดวิพากษ์ และ รับรู้และเข้าใจเหตุผลที่อยู่เบื้องหลังแนวคิด (Principles / Ideologies) ต่างๆ และ ยังได้ฝึกการใช้ความคิดในการค้นหาปัญหา วิเคราะห์ปัญหา และ แก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ (Problem Analyzing / Solving Skills) อีกทั้งยังได้ฝึกที่จะถกเถียงและแย้งความคิดผู้อื่นโดยใช้เหตุผลที่ปราศจากอารมณ์เป็นที่ตั้ง และ ได้ฝึกวิเคราห์ความคิดและเหตุผลของผู้อื่น

ข้อโต้แย้ง (Rebuttals) ในการโต้วาทีคือการให้เหตุผลถึงสาเหตุที่ประเด็นที่อีกฝ่ายได้นำเสนอมานั้นไม่สมเหตุสมผล โดยจะแบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่

1. ไม่ควรทำ (Should not) - ในระดับนี้ผู้โต้วาทีควรอธิบายว่าประเด็นที่อีกฝ่ายได้กล่าวมามีข้อผิดพลาดในหลักการอย่างไร ทำไมในทางทฤษฎีแล้วการเปลี่ยนแปลงที่อีกฝ่ายนำเสนอมานั้นไม่ถูกต้องและไม่สมควรทำ
2. ทำไม่ได้ (Cannot) - ในระดับนี้ผู้โต้วาทีควรอธิบายว่าประเด็นที่อีกฝ่ายได้กล่าวมามีข้อผิดพลาดในทางปฏิบัติอย่างไร เหตุใดการเปลี่ยนแปลงนั้นจะไม่สามารถเกิดขึ้นได้ หรือ เหตุใดประโยชน์และโทษที่อีกฝ่ายนำเสนอมาจะไม่เป็นความจริง
3. ถึงแม้ว่า (Even if) - ถึงแม้ว่าสิ่งที่อีกฝ่ายพูดเป็นจริง แต่สิ่งนั้นจะนำมาซึ่งโทษที่ใหญ่กว่า ระดับของข้อโต้แย้งนี้ถือเป็นระดับที่สำคัญที่สุด เพราะแสดงให้เห็นถึงเหตุผลที่จะชนะการโต้วาทีนั้นๆ แม้แต่ในกรณีที่ดีที่สุดของอีกฝ่าย

ข้อโต้แย้งที่ดี (Effective Rebuttals)

• ข้อโต้แย้งที่ดีที่สุดจะโต้แย้งกับหลักการ (principle) เบื้องหลังประเด็นนั้นๆ เพราะเป็นส่วนที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงหรือทดแทนได้
• ข้อโต้แย้งที่รองลงมาคือโต้แย้งว่าการวางลักษณะตัวการ (characterization) ฝ่ายตรงข้ามนั้นบิดเบือนหรือผิดเพี้ยนไป ข้อโต้แย้งนี้ดีรองลงมาจากแบบแรกเพราะเปลี่ยนแปลงทดแทนได้ โดยวางลักษณะใหม่ และบอกถึงเหตุผลที่ลักษณะใหม่มีความแม่นยำมากกว่า
• การโต้ตอบตัวอย่างหรือลักษณะจะไม่เป็นผลเพราะสามารถทดแทนหรือเปลี่ยนแปลงได้โดยผู้พูดคนถัดไปอย่างง่ายดายเพียงแค่ยกตัวอย่างใหม่